Mời các bạn nghe tư vấn của Đại tá Nguyễn Bá Tích, Trưởng phòng Chế độ BHXH, Cục Chính sách - Xã hội, Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam về chế độ ốm đau, thai sản.

Đối với các đối tượng do Bộ Quốc phòng quản lý, chế độ thai sản được thực hiện theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội/2024, hướng dẫn cụ thể tại Thông tư số 90/2025/TT-BQP của Bộ Quốc phòng về thực hiện bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Tại khoản 2 điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về điều kiện hưởng chế độ thai sản đối với lao động nữ sinh con là: Phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi. Hoặc đã đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng BHXH từ đủ 3 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Bên cạnh đó, chế độ thai sản còn áp dụng đối với lao động nữ mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ, người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi và lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.

Luật BHXH/2024 quy định: thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản đối với lao động nữ khi sinh con, nhận nuôi con nuôi.... là 6 tháng. Trường hợp sinh đôi trở lên thì từ con thứ hai, cứ mỗi con người mẹ được nghỉ thêm 1 tháng. Người lao động được nghỉ trước khi sinh con nhưng tối đa không quá 2 tháng. Trong thời gian nghỉ thai sản, người lao động được hưởng trợ cấp bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Nam quân nhân cũng thuộc đối tượng được hưởng chế độ thai sản

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định: Nam quân nhân khi vợ sinh con cũng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 5 đến 14 ngày làm việc, tùy từng trường hợp như: vợ sinh thường, sinh phải phẫu thuật hoặc sinh nhiều con.

Một trong những quyền lợi đáng chú ý của chế độ thai sản là trợ cấp một lần khi sinh con. Theo Điều 58 Luật BHXH/2024, mức trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con tại tháng sinh con hoặc tháng nhận con làm con nuôi (Nếu vợ không đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản hoặc không tham gia BHXH, nam quân nhân cũng sẽ được hưởng trợ cấp 1 lần khi vợ sinh con). Theo quy định chuyển tiếp của Luật, hiện nay mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng, do đó quân nhân đủ điều kiện sẽ được hưởng 5,06 triệu đồng cho mỗi con. Trường hợp sinh đôi hoặc sinh nhiều con trong cùng một lần sinh thì trợ cấp được tính theo số con thực tế.

Cùng với đó, nếu sau thời gian nghỉ thai sản mà sức khỏe chưa phục hồi thì nữ quân nhân còn được hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản (Điều 60 Luật BHXH/2024) cụ thể: trong 30 ngày kể từ ngày kết thúc thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản, nếu sức khỏe chưa phục hồi thì nữ quân nhân được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe với thời gian tối đa là 10 ngày đối với trường hợp sinh 1 lần từ hai con trở lên; 7 ngày đối với trường hợp sinh con phải phẫu thuật; 5 ngày đối với các trường hợp sinh con khác. Thời gian nghỉ được tính liên tục, bao gồm cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết và ngày nghỉ hằng tuần. Trường hợp thời gian nghỉ kéo dài từ cuối năm trước sang đầu năm sau thì toàn bộ thời gian nghỉ vẫn được tính cho năm trước theo quy định.

Ngoài thời gian nghỉ, nữ quân nhân nghỉ dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau thai sản còn được hưởng trợ cấp bằng 30% mức lương tham chiếu (759.000 đồng) cho mỗi ngày nghỉ. Đồng thời, pháp luật cũng quy định lao động nữ đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ hưởng chế độ thai sản thì không thuộc đối tượng được hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản. Đối với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, Thông tư số 90/2025/TT-BQP quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tiếp nhận hồ sơ, xác nhận quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, lập danh sách và gửi cơ quan bảo hiểm xã hội để giải quyết chế độ cho người lao động. Người lao động có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ theo quy định nhằm bảo đảm việc giải quyết chế độ được thực hiện đúng thời hạn và đầy đủ quyền lợi./.