Ông Nguyễn Duy Cường, Phó Cục trưởng Cục Tiền lương và BHXH - Bộ Nội vụ tư vấn về chế độ hưu trí:

Tham gia BHXH 15 năm được hưởng lương hưu

Ông Nguyễn Duy Cường, Phó Cục trưởng Cục Tiền lương và BHXH - Bộ Nội vụ cho biết: Một trong những điểm mới nổi bật tại Luật BHXH năm 2024 là giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm, áp dụng chung cho cả lao động nam và nữ. Theo đó, để được hưởng lương hưu, người tham gia vẫn phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện là đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định và đủ thời gian đóng BHXH. Việc giảm thời gian đóng xuống còn 15 năm mở ra cơ hội hưởng lương hưu cho những người tham gia thị trường lao động muộn hoặc có quá trình đóng BHXH bị gián đoạn, qua đó giúp họ có nguồn thu nhập ổn định khi về già.

Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động. Những trường hợp này vẫn phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH trở lên mới được hưởng lương hưu.

Những người được hưởng lương hưu trước tuổi.

Theo quy định, có một số trường hợp được nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường. Cụ thể, người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, hoặc có 15 năm làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (trước năm 2021 là những địa bàn có hệ số phụ cấp khu vực từ 0,7 trở lên) được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Đối với người lao động có từ đủ 15 năm khai thác than trong hầm lò, thời gian nghỉ hưu sớm tối đa là 10 năm. Nếu suy giảm khả năng lao động, người lao động bị suy giảm từ 61% đến dưới 81% được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm; nếu suy giảm từ 81% trở lên thì được nghỉ hưu sớm tối đa 10 năm.

Đặc biệt, trường hợp người lao động vừa có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, vừa bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên, thì chỉ cần có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên là được hưởng lương hưu mà không phụ thuộc vào tuổi đời.

Những trường hợp đặc biệt được nghỉ hưu sớm

Ngoài các trường hợp nêu trên, người thuộc diện tinh giản biên chế trong khu vực nhà nước theo quy định cũng được hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi. Cùng với đó, Luật Nhà giáo năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, bổ sung thêm đối tượng là giáo viên mầm non. Nếu có nguyện vọng và đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, nhóm đối tượng này được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm.

Người chưa đủ 15 năm đóng BHXH vẫn có thể được hưởng trợ cấp hằng tháng

Theo ông Nguyễn Duy Cường, một điểm mới đáng chú ý khác của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là quy định về trợ cấp hằng tháng đối với người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu. Theo đó, những người đã đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng BHXH nhưng chưa đủ 15 năm, đồng thời chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được xem xét hưởng trợ cấp hằng tháng nếu có yêu cầu, không nhận BHXH một lần và không bảo lưu thời gian đóng để chờ đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Mức trợ cấp hằng tháng được tính căn cứ vào thời gian và mức đóng BHXH của từng người, nhưng không thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội. Từ ngày 01/7/2026, theo Nghị định số 335/2026/NĐ-CP, mức trợ cấp hưu trí xã hội đã được điều chỉnh lên 540.000 đồng/người/tháng. Vì vậy, mức trợ cấp hằng tháng theo quy định này cũng không thấp hơn mức trên. Trong suốt thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng, người lao động còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế, qua đó bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe và tăng thêm điểm tựa an sinh khi tuổi cao./.