Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Nghị định số 128/2020/NĐ-CP và Điều 2 Nghị định số 102/2021/NĐ-CP.

Nghị định mới được xây dựng nhằm bảo đảm đồng bộ với Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, đồng thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong thực tiễn quản lý hải quan.

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 169/2026 là bổ sung thêm các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính tại khoản 2 Điều 7; đồng thời bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới liên quan trách nhiệm pháp lý của cá nhân, tổ chức trong thủ tục hải quan.

Nghị định cũng làm rõ khái niệm tang vật vi phạm hành chính, theo hướng không bao gồm hàng hóa đã khai hải quan đúng quy định pháp luật.

Cơ quan soạn thảo cũng bổ sung quy định xử phạt trong trường hợp doanh nghiệp đã được Bộ Tài chính hoặc cơ quan hải quan hướng dẫn về mã số, thuế suất nhưng vẫn khai sai đối với hàng hóa cùng chủng loại.

Nghị định mới cũng bổ sung thẩm quyền xử phạt của Công an nhân dân trong trường hợp kết thúc điều tra nhưng vụ việc chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi đó, cơ quan công an có thể ra quyết định xử phạt mà không cần chuyển hồ sơ sang cơ quan hải quan.

Lần đầu tiên, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trên môi trường điện tử được bổ sung vào lĩnh vực hải quan nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Bên cạnh việc bổ sung quy định mới, Nghị định 169/2026/NĐ-CP cũng bãi bỏ một số hành vi vi phạm không còn phù hợp thực tiễn hoặc không còn phát sinh trên thực tế, như hành vi khai sai về lượng, tên hàng nhưng không ảnh hưởng số thuế phải nộp; vi phạm quản lý hàng hóa trong kho bảo thuế; hoặc xuất nhập khẩu hàng hóa không đúng khai báo nhưng không có chứng từ khai bổ sung.

Theo Cục Hải quan, việc ban hành nghị định mới nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm minh bạch, công bằng trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quản lý hải quan trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế./.