Radio
Podcast
Multimedia
Ngày 21/5, Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) và Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia (VINEN) tổ chức hội thảo quốc tế "Năng lực số – Đòn bẩy các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới".
Hội thảo quy tụ hơn 300 đại biểu tham gia trực tiếp và trực tuyến, đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, đại sứ quán, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và tổ chức quốc tế.
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia nhấn mạnh, năng lực số không đơn thuần là môn học mới mà là “đòn bẩy” quan trọng để tái cấu trúc triết lý sư phạm, phá bỏ giới hạn của lớp học truyền thống, thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho mọi người học.
Đặc biệt, dưới góc độ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, TS. Đinh Việt Hòa khẳng định các trường học, giảng đường hôm nay chính là nơi ươm mầm cho những doanh nghiệp công nghệ và các “kỳ lân” tương lai. Theo ông, năng lực số sẽ giúp thanh niên chuyển từ vai trò “người tiêu thụ tài nguyên số thụ động” sang trở thành những nhà sáng tạo và kiến tạo tương lai.
Cần xây dựng quy tắc sử dụng AI có trách nhiệm, minh bạch
Tại Hội thảo, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đánh giá, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển dịch sâu sắc dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các nền tảng số. Những công nghệ này đang định hình lại phương thức sản xuất, quản trị và học tập trên phạm vi toàn cầu.
“Trong kỷ nguyên mới, năng lực số không còn là một kỹ năng bổ sung thông thường mà trở thành một nền tảng cốt lõi, quyết định khả năng thích ứng và phát triển của mỗi cá nhân, mỗi cơ sở giáo dục và đào tạo của các quốc gia”, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh khẳng định.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, lần đầu tiên ba trụ cột gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt trong một chỉnh thể thống nhất theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Đây được xem là bước thay đổi lớn về tư duy phát triển trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo.
Song song với đó, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục và đào tạo tiếp tục khẳng định giáo dục cùng khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, hướng tới xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời.
Trong đó, trí tuệ nhân tạo AI đang làm thay đổi căn bản hoạt động giáo dục, từ giảng dạy, kiểm tra đánh giá đến quản trị nhà trường.
“Những công việc lặp đi lặp lại, có quy mô lớn thì công nghệ số và AI xử lý rất tốt. Bài toán cá nhân hóa lộ trình học tập sẽ được giải quyết tốt hơn nhờ AI và phân tích dữ liệu lớn”, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo hàng loạt rủi ro đi kèm như sai lệch dữ liệu, thiên lệch của AI, nguy cơ phụ thuộc công nghệ, suy giảm tư duy độc lập hay các vấn đề liên quan đến an toàn dữ liệu cá nhân.
Trước thực tế này, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh cho biết, các quy định pháp luật hiện hành có hướng tiếp cận quản trị AI theo nguyên tắc phân tầng rủi ro, trong đó các lĩnh vực tác động trực tiếp tới con người như giáo dục sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn. Nguyên tắc quan trọng nhất được nhấn mạnh là: con người luôn giữ quyền quyết định cuối cùng.
“AI có thể hỗ trợ, có thể hành động trong quy trình công việc nhưng con người vẫn phải là người đưa ra quyết định cuối cùng”, ông Hoàng Hữu Hạnh nói.
Theo ông Hạnh, AI hiện đã vượt qua giai đoạn nhận diện thông thường và AI tạo sinh, để tiến sang giai đoạn mới là AI hành động - tức trực tiếp tham gia xử lý các quy trình công việc. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp lý và các quy tắc đạo đức phải liên tục được cập nhật.
Ông đề nghị các cơ sở giáo dục khi đưa AI vào giảng dạy cần xây dựng quy tắc sử dụng AI có trách nhiệm, minh bạch với người học và đảm bảo vai trò trung tâm của con người.
Từ góc độ quản lý nhà nước, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh đưa ra nhiều định hướng lớn nhằm phát triển năng lực số cho giáo dục Việt Nam.
Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa khung năng lực số, phát triển hạ tầng dữ liệu và nền tảng học liệu dùng chung phục vụ giáo dục mở và học tập suốt đời.
Năng lực số là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Báo cáo đề dẫn phiên thảo luận, TS. Trịnh Thị Thu Hà - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, phát triển năng lực số không chỉ là yêu cầu cấp thiết của chuyển đổi số giáo dục mà còn là nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, thích ứng với kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, theo TS. Trịnh Thị Thu Hà, sự phát triển nhanh của hạ tầng và công nghệ số vẫn chưa đi cùng với sự phát triển tương xứng của nguồn nhân lực số.
“Nếu giáo dục và đào tạo chưa kịp đổi mới để hình thành năng lực số cho người học thì mọi nỗ lực đầu tư hạ tầng và công nghệ số sẽ khó phát huy hết giá trị, nhanh nhưng chưa bền vững”, bà nhấn mạnh.
Theo Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT về Khung năng lực số cho người học, năng lực số được hiểu là khả năng sử dụng công nghệ số để hoàn thành nhiệm vụ hoặc giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.
Trong lĩnh vực giáo dục, năng lực số không chỉ dừng ở việc sử dụng công nghệ, mà còn là khả năng ứng dụng công nghệ để đổi mới phương pháp dạy học, quản trị giáo dục và phát triển hệ sinh thái học tập hiện đại.
TS. Trịnh Thị Thu Hà cho rằng, các trường đại học, cao đẳng, đặc biệt tại Hà Nội đang sở hữu nguồn lực tri thức rất lớn với đội ngũ chuyên gia, giảng viên chất lượng cao và số lượng sinh viên đông đảo. Đây chính là lực lượng nòng cốt để thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục.
Theo đó, các cơ sở giáo dục cần thay đổi tư duy, đẩy mạnh ứng dụng toàn diện các công nghệ mới như AI và công nghệ số trong quản trị, đào tạo, xây dựng chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy cũng như phát triển công nghệ giáo dục.
“Năng lực số là động lực then chốt thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước đưa nền giáo dục Việt Nam tiệm cận trình độ khu vực và thế giới”, TS. Trịnh Thị Thu Hà khẳng định.
Tại hội thảo, đại sứ Kazakhstan và Thổ Nhĩ Kỳ có các báo cáo tham luận, chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia này trong việc phát triển kỹ năng số cho học sinh, sinh viên và tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo.
Kazakhstan là một trong những quốc gia tiên phong thành lập Bộ Trí tuệ Nhân tạo và Phát triển Số ở cấp Phó Thủ tướng. Quốc gia này đã triển khai thành công mô hình Trường AI miễn phí đầu tiên tại Kazakhstan, đồng thời hướng tới phổ cập AI thành môn học trong các trường đại học.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang tập trung vào tự chủ công nghệ, giảm phụ thuộc nhập khẩu thông qua các chương trình thúc đẩy nghiên cứu công nghệ số trong nhiều lĩnh vực; đặc biệt xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số vững chắc, đào tạo nhân lực và số hóa ngành công nghiệp quốc phòng.
Trong báo cáo tham luận của mình, đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Việt Nam - ông Korhan Kemik đã chia sẻ lộ trình xây dựng lực lượng lao động có khả năng ứng dụng AI và công nghệ số tiên tiến trong chuyển đổi số công nghiệp, giáo dục và du lịch.
