Radio
Podcast
Multimedia
Mùa hè gia tăng rối loạn tiêu hóa do nhiều nguyên nhân
Theo BS Lưu Thị Minh Huế- Trung tâm Tiêu hóa- Hệ thống Y tế Medlatec, mùa hè nắng nóng ghi nhận nhiều ca đến khám cũng như nhập viện liên quan đến rối loạn tiêu hóa. Hầu hết các trường hợp rối loạn tiêu hóa do nhiều nguyên nhân khác nhau.
“Nhiệt độ cao ở trong mùa hè là môi trường thuận lợi để cho những tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng nhân lên và phát triển. Do đó khi mà chúng ta ăn những thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, bảo quản không đúng cách hay kể cả như ở nước ta, người dân hay ăn trên vỉa hè, đường phố chẳng hạn thì chúng ta rất dễ là có thể nhiễm những vi khuẩn gây nên những rối loạn tiêu hóa. Vào mùa hè, chúng ta thường xuyên có xu hướng tiêu thụ nhiều thực phẩm, đồ uống lạnh có gas hay là những chất kích thích như rượu bia và chính những thói quen này có thể làm khởi phát hoặc làm nặng hơn những rối loạn tiêu hóa trước đó của chúng ta như bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản, khó tiêu chức năng hay hội chứng ruột kích thích. Và đặc biệt trong những mùa hè nắng nóng khi mà chúng ta không bổ sung đủ nước thì có thể dẫn đến tình trạng thiếu nước của toàn bộ cơ thể và có thể dẫn đến những triệu chứng táo bón, thậm chí là giảm tưới máu đường ruột gây nên những viêm đường tiêu hóa và biểu hiện ra ngoài những rối loạn tiêu hóa”- BS Huế cho hay.
Nhiệt độ cao trong mùa hè là môi trường thuận lợi cho các tác nhân như vi khuẩn, virus và ký sinh trùng phát triển nhanh chóng. Theo chuyên gia, ở nước ta đã ghi nhận một số những nhóm phổ biến thường gây nên rối loạn tiêu hóa.
“Trong mùa hè thường xuất hiện những loại vi khuẩn như E. coli, Salmonella hay chúng ta gọi là thương hàn, Shigella- vi khuẩn lỵ hay là những nhóm Campylobacter- một trong những nguyên nhân vi khuẩn phổ biến nhất gây bệnh viêm dạ dày ruột và tiêu chảy. Đây là những nhóm vi khuẩn rất là dễ gây rối loạn tiêu hóa từ những nhóm thực phẩm hay nguồn nước không đảm bảo vệ sinh hay là từ những dụng cụ ăn uống không được đảm bảo vệ sinh có thể lây nhiễm chéo. Với nhóm virus thì chúng ta thường gặp virus Norovirus gây nên những dịch tiêu chảy ở người lớn, còn ở trẻ em thì có Rotavirus. Còn đối với nhóm ký sinh trùng thì chúng ta thường gặp nhất đấy là nhóm trùng roi - một loại ký sinh trùng đơn bào gây bệnh viêm nhiễm đường ruột phổ biến, có thể gây đi ngoài phân mỡ hay là phân nhạt màu”- BS Huế thông tin.
Cách phân biệt rối loạn tiêu hóa do thời tiết và do các nguyên nhân khác
Biểu hiện của rối loạn tiêu hóa khá đa dạng, có thể âm ỉ hoặc có thể xảy ra đột ngột. Và mức độ của nó có thể từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh hoặc nền bệnh sẵn có. Những biểu hiện thường gặp nhất như: đầy bụng, trướng hơi, buồn nôn, nôn nhiều, đau bụng quặn hoặc là đau bụng âm ỉ, những rối loạn đại tiện như táo bón và tiêu chảy. Thậm chí là những rối loạn mất nước nặng như: mệt mỏi, chóng mặt, hạ huyết áp và có thể đe dọa đến tính mạng nếu không kịp thời xử trí.
Phân biệt giữa rối loạn tiêu hóa do tác động của thời tiết nắng nóng với việc mà chúng ta bị nhiễm độc tố, các loại vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng khá khó khăn và có thể chồng lấp với nhau trên cùng một người bệnh.
“Nếu rối loạn tiêu hóa do ngộ độc thực phẩm thì thường khởi phát sau khi chúng ta ăn thức ăn hoặc là thực phẩm mà chúng ta nghĩ là không rõ nguồn gốc, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Những triệu chứng này thường xuất hiện đột ngột, cấp tính. Với các triệu chứng đau quặn bụng dữ dội, có phản ứng nôn, buồn nôn rất nhiều để cơ thể đào thải độc tố đấy ra ngoài. Ngoài ra còn có thêm triệu chứng đau bụng âm ỉ, tiêu chảy và có thể đi kèm với sốt, phân nhầy… Hoặc là những phản ứng của cơ thể cho thấy vi khuẩn đã xâm nhập vào cơ thể chúng ta rồi. Ví dụ như phân có máu. Thì đấy là một số những dấu hiệu báo động mà chúng ta có thể phân biệt được ba nhóm thường gặp khi mà có biểu hiện rối loạn tiêu hóa”- BS Huế nói.
Những thói quen không tốt khi xử trí rối loạn tiêu hóa trong mùa nắng nóng
Thông thường người dân vẫn hay có thói quen uống thuốc cầm tiêu chảy khi bị đi ngoài phân lỏng nhiều lần. Và theo bác sĩ Lưu Thị Minh Huế, việc lạm dụng thuốc này có nguy cơ gây hại đối với sức khỏe của chúng ta.
“Đặc biệt cần thận trọng khi sử dụng thuốc cầm tiêu chảy khi có những biểu hiện tiêu chảy do nhiễm trùng. Tức là nếu chúng ta tiêu chảy và kèm theo những biểu hiện như sốt cao hoặc sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt, sốt kéo dài, đi ngoài phân nhầy, máu hoặc là tình trạng mất nước nặng. Thì không nên tự ý sử dụng nhóm thuốc này, vì khi mà chúng ta làm giảm nhu động trong đường ruột thì vô tình là chúng ta làm tăng thời gian vi khuẩn và độc tố của vi khuẩn ở trong lòng ruột và khiến tình trạng nhiễm trùng nặng lên”- BS Huế cảnh báo.
Không ít người cũng tự ý sử dụng thuốc xổ và thuốc thụt hậu môn và coi đây là một phương pháp, giải pháp để điều trị táo bón nhanh và hiệu quả trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sử dụng lâu dài sẽ gây ra những tác động không tốt đến đường ruột.
“Việc làm này có thể gây rối loạn nước và điện giải, nếu sử dụng kéo dài và không đúng với chỉ định nó có thể làm nặng lên tình trạng rối loạn tiêu hóa của chúng ta. Đặc biệt là khi sử dụng những nhóm thuốc này kéo dài thường xuyên thì nó sẽ dẫn đến giảm phản xạ của cơ thể đối với đại tiện, từ đó dẫn đến tình trạng lệ thuộc thuốc hoặc dẫn đến những rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột hoặc làm tổn thương niêm mạc ruột, từ đó gây suy giảm hàng rào miễn dịch tại ruột của chúng ta. Sử dụng thuốc thụt hậu môn có thể vô tình gây nên những tổn thương niêm mạc tại ống hậu môn và trực tràng gây nên nứt kẽ, gây đau rát hậu môn hay là chảy máu vùng hậu môn. Và chính từ những tổn thương niêm mạc đó thì nó có thể làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ”- BS Huế cảnh báo.
Lưu ý của chuyên gia giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh trong mùa hè
Những rối loạn tiêu hóa có thể biểu hiện rất đa dạng và mức độ của nó cũng rất là đa dạng từ nhẹ đến nặng. Do đó người bệnh cần phải theo dõi diễn biến bệnh, nên đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời khi có những triệu chứng "đỏ" như: sốt cao, sốt kéo dài, sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt, những thay đổi về phân như là phân máu, phân nhầy, những dấu hiệu mất nước nặng khi kèm theo tiêu chảy, hoặc nôn nhiều, mệt nhiều, mắt trũng, môi khô, thậm chí là hạ huyết áp và đe dọa đến tính mạng thì chúng ta nên đến viện kiểm tra ngay. Đặc biệt, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, những người bệnh mắc các bệnh lý mạn tính như là suy thận, suy gan, suy tim, đái tháo đường cần đến bệnh viện khi có những dấu hiệu báo động.
“Độ tuổi cần thực hiện nội soi dạ dày hay đại tràng khi ngoài 40 tuổi. Nội soi dạ dày sớm hơn khi gia đình có tiền sử ung thư dạ dày hay là những trường hợp bị đa polyp. Đối với đại tràng thì chúng ta có thể bắt đầu đi nội soi khi chúng ta 50 tuổi. Với điều kiện là trước đó chúng ta khỏe mạnh chưa có tổn thương gì, gia đình chúng ta chưa có ai mắc bệnh lý ung thư ...” BS Huế tư vấn.
Để phòng ngừa các bệnh lý tiêu hóa, rối loạn tiêu hóa nói chung, đặc biệt trong mùa hè, điều quan trọng nhất đó là phải thực hiện nguyên tắc an toàn thực phẩm và bảo quản thực phẩm đúng cách.
“ Cố gắng ăn chín uống sôi, bảo quản thực phẩm đúng cách, không ăn thực phẩm để qua đêm, bảo quản trong tủ lạnh ngăn mát không nên quá dài. Nên bảo quản riêng đồ ăn sống và chín, cố gắng kiểm tra hạn sử dụng của thực phẩm thường xuyên, chúng ta lựa chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, rửa tay và dụng cụ ăn uống đúng cách. Để tránh bị rối loạn tiêu hóa, người dân nên ăn uống đủ chất, đủ vitamin, chất khoáng, đủ chất xơ và uống đủ nước. Trong một số trường hợp bệnh mạn tính kéo dài, chúng ta có thể bổ sung vitamin, men vi sinh để tăng cường sức khỏe cho hệ tiêu hóa của mình” – BS Huế nhấn mạnh.
Thay đổi thói quen tiêu thụ đồ uống lạnh có gas, rượu bia và không bổ sung đủ nước bởi những thói quen này làm khởi phát hoặc trầm trọng thêm các bệnh lý như trào ngược dạ dày, hội chứng ruột kích thích...
Trong mùa hè, lượng nước bổ sung cho cơ thể rất quan trọng do lượng mồ hôi bị mất đi. Nếu làm việc hoặc di chuyển liên tục ngoài trời, chúng ta có thể uống khoảng 2,5 lít nước/ngày, không chờ khát mới uống (gồm nước trắng, nước trái cây, canh trong bữa ăn...). Chế độ ăn uống đa dạng và đầy đủ chất xơ sẽ tránh được tình trạng táo bón hoặc các triệu chứng rối loạn tiêu hóa khác.
