Sơ cấp cứu ban đầu, cơ hội vàng cho sự sống và phục hồi sau tai nạn thương tích

Mời các bạn nghe nội dung:

Thời gian từ lúc đơn vị cấp cứu nhận thông tin, điều xe và lực lượng chuyên môn tiếp cận nạn nhân trung bình ở Việt Nam mất 30 phút. Trong khi đó chỉ cần 5 phút không có ôxi, não sẽ rơi vào tình trạng tổn thương không thể phục hồi. Sơ cấp cứu ban đầu trong lúc chờ lực lượng chuyên môn bởi lẽ đó vô cùng quan trọng và cần thiết.

Kiến thức về sơ cứu cần gắn với thực hành.

Khóa học sơ cấp cứu cơ bản do Tổ chức giáo dục sức khỏe Wellbeing thu hút đông đảo học viên nhiều độ tuổi, ngành nghề khác nhau.

“Tôi tham gia khóa học này với mong muốn phục vụ công việc cần sơ cấp cứu cho học sinh khuyết tật tôi đang dạy. Các bạn rất dễ ngạt đường thở, dễ bị hóc dị vật. Tham gia khóa học này còn phục vụ cho chính gia đình mình trong nhiều tình huống”, cô Trịnh Thị Thu Trang, giáo viên dạy trẻ khuyết tật tại xã Thượng Phúc, Hà Nội cho biết.

Cô Trang chia sẻ, cô tự tìm kiếm và đăng kí lớp học từ chính những tình huống bản thân gặp phải trong quá trình dạy học sinh khuyết tật. Có em học sinh thay vì xúc hạt muồng chơi lại nhét đầy mũi. Hôm đó, nếu không được cô giáo phát hiện và dùng thiết bị hút mũi kịp thời, hoàn toàn có thể dẫn tới ngạt thở, nguy hiểm tới tính mạng.

Khóa học sơ cấp cứu cơ bản diễn ra trong hai buổi sáng, mỗi buổi gần 4 tiếng đồng hồ với 70% thời gian học viên thực hành trên mô hình chuẩn. Rất nhiều câu hỏi liên quan đến an toàn sức khỏe, tính mạng của mỗi cá nhân được nêu ra với học viên. Ví dụ như khi chuẩn bị học kĩ năng hồi sức tim phổi, giảng viên đặt câu hỏi trái tim nằm ngực trái hay ngực phải? Và phần lớn học viên xác định sai vị trí.

Trên mô hình trực quan, giảng viên sẽ lần lượt lí giải sơ bộ cơ bản nhưng rất dễ nhớ, dễ hình dung về giải phẫu sinh lí cơ thể, để học viên có những tác động đúng trong quá trình sơ cấp cứu ban đầu tại hiện trường.

“Gia đình mình có tiền sử cao huyết áp nên mình quan tâm và mình thấy tuổi tăng huyết áp ngày càng trẻ nên lo lắng và tham gia lớp trang bị kiến thức cơ bản về sơ cấp cứu cơ bản để xử lí các tình huống mất an toàn ngay tại gia đình”, anh Ngô Vi Phong, một trong những học viên đặt nhiều câu hỏi và tình huống nhất với giảng viên tại buổi học Sơ cấp cứu cơ bản chia sẻ.

Bản thân anh Phong và nhiều người khác đều hiểu vai trò của sơ cấp cứu ban đầu, thậm chí đọc nhiều tài liệu về các kĩ năng xử lí nhằm giữ lại sự sống và khả năng phục hồi về sau cho nạn nhân. Nhưng có thể kiến thức thu nhận chưa chuẩn xác và quan trọng nhất là không có kĩ năng thực hành. Đến với khóa phổ biến kiến thức, huấn luyện kĩ năng sơ cấp cứu ban đầu, anh Phong và các học viên được trang bị kỹ năng cơ bản để nếu gặp tình huống thì có thể sơ cấp cứu kịp thời cho nạn nhân.

Sơ cấp cứu ban đầu đúng tạo cơ hội vàng cho nạn nhân sống sót và phục hồi

Sơ cấp cứu ban đầu tăng cơ hội sống sót và phục hồi cho nạn nhân sau tai nạn, nhưng chỉ khi được thực hiện đúng cách.

Trong cuộc sống, lao động, sinh hoạt hằng ngày, có rất nhiều tình huống mất an toàn xảy ra như tai nạn, bệnh tật đột phát hay có khi chỉ là một cú trượt ngã. Theo bác sĩ Hoàng Văn Cường - Chuyên gia đào tạo sơ cấp cứu đến từ Tổ chức giáo dục sức khỏe Wellbeing, có thể chia thành một vài nhóm tai nạn cụ thể như:

Trước tiên là các tai nạn thương tích, ví dụ chảy máu, ngã từ trên cao, gãy xương. Thứ hai là tai nạn liên quan đến sinh hoạt, như bị bỏng, chảy máu khi sử dụng các vật dụng trong nhà. Đến những tai nạn thường gặp ở những nơi vui chơi như điện giật, đuối nước...

Còn trong sinh hoạt ngày, hay trong môi trường lao động, làm việc, thì có thể xuất hiện tình huống đột quỵ, nhồi máu cơ tim, hóc dị vật đường thở…

Đối với trường hợp cụ thể như một cá nhân đột ngột ngã xuống, thường cộng đồng xung quanh sẽ cố gắng liên hệ với đơn vị cấp cứu hoặc bế sốc nạn nhân lên để đưa đến cơ sở y tế. Nhiều trường hợp, những người có mặt tại hiện trường sẽ đỡ nạn nhân dậy, lay gọi, cho uống nước, ấn nhân trung hoặc có khi dùng tay vỗ mặt nạn nhân, thậm chí vỗ nhiều lần và lần sau luôn mạnh tay hơn lần trước với mong muốn kiểm tra xem người bị nạn còn tỉnh không, còn thở không?

“Những hành động này đôi khi lại dẫn đến những tổn thương không đáng có hay là gọi là tổn thương thứ phát”, bác sĩ Hoàng Văn Cường phân tích đồng thời chỉ rõ các bước cần thực hiện với nạn nhân.

Bước đầu tiên cần đánh giá xem hiện trường nơi có người ngã xuống có đủ an toàn với những người thực hiện hành động sơ cấp cứu, với những người xung quanh và cả với chính nạn nhân hay không?

Bước thứ hai chúng ta cần phải đánh giá tình trạng của nạn nhân bằng cách vỗ mạnh vào hai bên ngực hoặc bả vai đồng thời gọi to. Nếu người bị nạn cử động bộ phận nào đó trên cơ thể hoặc ánh mắt hướng tới người gọi, tức là họ còn tỉnh, còn nhận thức.

Bước thứ 3 mới gọi hỗ trợ tại hiện trường hoặc gọi hỗ trợ từ các đơn vị cấp cứu chuyên nghiệp gồm 115 hoặc là các bệnh viện khác.

Bước thứ tư cần kiểm tra đường thở của nạn nhân có thông thoáng không rồi kiểm tra họ có còn thở không bằng cách ghé sát tai vào miệng mũi đồng thời mắt nhìn bụng. Và cuối cùng cần kiểm tra mạch đập.

“Không nên ngay lập tức bế sốc nạn nhân lên bởi họ có thể bị chấn thương cột sống, đặc biệt là chấn thương cột sống cổ. Trong các cấp cứu ngoại viện thì điều quan trọng nhất không phải là đưa nạn nhân đi thật nhanh mà thực hiện đúng những can thiệp cần thiết tại hiện trường. Nếu nạn nhân không có nhận thức, không còn thở và không có mạch đập, ngay lập tức phải thực hiện kỹ thuật hồi sinh tim phổi ”, bác sĩ Cường lưu ý quá trình sơ cấp cứu ban đầu.

Thời gian vàng để thực hiện sơ cấp cứu đôi khi là rất ngắn và đòi hỏi người tiếp cận nạn nhân phải có kỹ năng thực hiện sơ cứu. Tuy nhiên, theo số liệu được công bố, tỉ lệ người dân Việt Nam biết thực hành hồi sinh tim phổi chỉ là 8,7% vào năm 2022. Trong khi đó, nhiều quốc gia phát triển đã coi sơ cứu là một kỹ năng thiết yếu giống như việc biết bơi hay cách phòng cháy chữa cháy cơ bản.

“Trước tiên cần phải thay đổi nhận thức rằng, việc sơ cứu là việc dành riêng cho bác sĩ. Đây là kỹ năng dành cho bất cứ ai, với một số nội dung cơ bản như là đảm bảo hiện trường an toàn, nhận biết các tình huống khẩn cấp, gọi cứu hộ đúng cách hay kỹ năng hồi sinh tim phổi, kỹ năng xử trí khi gặp một người bị hóc dị vật đường thở đột, bị đột quỵ hay đơn giản nhất như là cầm máu”, Bác sĩ Hoàng Văn Cường để xuất, đồng thời mong muốn việc đào tạo sơ cứu ban đầu sẽ được đưa vào trường học từ bậc học phổ thông như nhiều kỹ năng an toàn khác.