Trào ngược dạ dày thực quản kéo dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến ở nước ta. Trong khi nhiều người vẫn cho rằng cứ phát hiện ung thư là phải mổ ngay thì trên thực tế, quyết định điều trị phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh.

Trao đổi trên VOV2, ThS.BSCKII Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại tiêu hóa 1, Bệnh viện K cho biết, nguyên tắc quan trọng nhất không phải là phẫu thuật càng sớm càng tốt mà là điều trị đúng và trúng ngay từ đầu, sau khi đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương.

Trào ngược kéo dài, đau dạ dày nhiều năm có phải dấu hiệu cảnh báo?

Theo bác sĩ Hà Hải Nam, phần lớn bệnh nhân ung thư dạ dày đến viện muộn vì các triệu chứng ban đầu khá giống những bệnh lý tiêu hóa thông thường như đầy bụng, đau vùng thượng vị, khó tiêu hoặc trào ngược dạ dày - thực quản. Không ít người tự mua thuốc điều trị, thấy đỡ lại tiếp tục chủ quan.

Đặc biệt, với bệnh nhân bị trào ngược dạ dày kéo dài, nguy cơ ung thư không xảy ra ngay nhưng không nên xem nhẹ.

"Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản không đồng nghĩa sẽ chuyển thành ung thư. Tuy nhiên, nếu tình trạng trào ngược kéo dài nhiều năm, acid dạ dày liên tục gây tổn thương vùng nối giữa thực quản và dạ dày có thể dẫn đến biến đổi tế bào, làm tăng nguy cơ ung thư tại vị trí này, đặc biệt ở người béo phì, hút thuốc lá, uống rượu hoặc có chế độ ăn nhiều muối và thực phẩm chế biến sẵn. Do đó, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm tiết acid kéo dài mà cần được khám chuyên khoa để đánh giá nguyên nhân, điều trị đầy đủ kết hợp thay đổi lối sống như ăn đúng giờ, không nằm ngay sau ăn, hạn chế ăn tối muộn", bác sĩ Hà Hải Nam phân tích.

Nguy cơ càng cao ở những người béo phì, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ăn nhiều thực phẩm nhiều muối, đồ hun khói hoặc chế biến sẵn.

Theo chuyên gia, người bị trào ngược kéo dài không nên tự ý dùng thuốc giảm tiết acid trong thời gian dài mà cần khám chuyên khoa để đánh giá nguyên nhân và điều trị đầy đủ. Bên cạnh dùng thuốc, việc thay đổi lối sống như ăn đúng giờ, không nằm ngay sau ăn, giảm cân nếu thừa cân cũng rất quan trọng.

Ngoài trào ngược, người dân cần đi khám sớm nếu có các dấu hiệu như đau thượng vị kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn, nhanh no, thiếu máu, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc nuốt nghẹn. Đối với những người từng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), có viêm teo dạ dày, dị sản, loạn sản hoặc có người thân mắc ung thư dạ dày cũng cần nội soi theo dõi định kỳ.

Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật

ThS.BSCKII Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại tiêu hóa 1, Bệnh viện K cho biết, quyết định có phẫu thuật hay không phụ thuộc trước hết vào giai đoạn bệnh.

Nếu ung thư được phát hiện ở giai đoạn rất sớm, tổn thương chỉ khu trú ở lớp niêm mạc và nguy cơ di căn hạch thấp, người bệnh có thể được cắt bỏ hoàn toàn tổn thương bằng nội soi qua đường miệng mà không cần phẫu thuật.

Đối với các khối u còn khu trú nhưng đã xâm lấn sâu hơn, phẫu thuật cắt một phần hoặc toàn bộ dạ dày kết hợp nạo vét hạch vẫn là phương pháp điều trị quan trọng nhằm đảm bảo nguyên tắc điều trị ung thư.

Trong khi đó, với những trường hợp ung thư tiến triển tại chỗ, có di căn hạch hoặc nguy cơ tái phát cao, bác sĩ có thể chỉ định hóa trị trước mổ nhằm thu nhỏ khối u, kiểm soát các ổ vi di căn và tăng khả năng phẫu thuật triệt căn.

Ngược lại, nếu bệnh đã di căn xa, lan rộng trong ổ bụng hoặc nhiều cơ quan khác, phẫu thuật thường không còn là lựa chọn ưu tiên, chỉ được cân nhắc khi xuất hiện các biến chứng như hẹp môn vị, chảy máu, thủng hoặc tắc đường tiêu hóa.

"Người bệnh không nên tự gây áp lực phải mổ ngay nhưng cũng không nên trì hoãn việc thăm khám. Điều quan trọng là được nội soi, sinh thiết, chụp chiếu đầy đủ và được hội chẩn đa chuyên khoa để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất", bác sĩ Hà Hải Nam nhấn mạnh.

Để lựa chọn phương án điều trị tối ưu, người bệnh cần được đánh giá bằng nhiều kỹ thuật như nội soi sinh thiết, siêu âm nội soi, chụp CT, PET/CT khi cần thiết, thậm chí nội soi ổ bụng thăm dò ở một số trường hợp. Mỗi kỹ thuật cung cấp một phần thông tin giúp bác sĩ xác định chính xác giai đoạn bệnh.

Phẫu thuật ngày càng ít xâm lấn, người bệnh phục hồi nhanh hơn

Mục tiêu của phẫu thuật ung thư dạ dày vẫn không thay đổi, đó là cắt bỏ hoàn toàn khối u với diện cắt an toàn, nạo vét hạch đúng tiêu chuẩn ung thư học và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát.

Điểm khác biệt hiện nay là các mục tiêu đó được thực hiện bằng những kỹ thuật chính xác hơn, ít xâm lấn hơn và bảo tồn chức năng tiêu hóa tốt hơn. Một trong những bước tiến nổi bật là sự phát triển của phẫu thuật nội soi. Thay vì đường mổ dài như trước đây, bác sĩ chỉ cần tạo vài đường rạch nhỏ trên thành bụng để đưa camera và dụng cụ vào phẫu thuật.

Theo các nghiên cứu lớn tại Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác, tại các trung tâm có kinh nghiệm, phẫu thuật nội soi đã trở thành phương pháp điều trị tiêu chuẩn đối với nhiều trường hợp ung thư dạ dày, giúp người bệnh giảm đau, vận động sớm, ăn sớm và rút ngắn thời gian hồi phục.

Bên cạnh đó, phẫu thuật robot cũng đang được triển khai tại nhiều cơ sở chuyên sâu. Tuy nhiên, bác sĩ Hà Hải Nam lưu ý, robot không thay thế bác sĩ.

"Mọi thao tác trong ca mổ đều do phẫu thuật viên điều khiển. Robot chỉ hỗ trợ truyền và tinh chỉnh chuyển động của bàn tay bác sĩ, giúp thao tác chính xác hơn ở những vùng giải phẫu sâu, hẹp hoặc gần các mạch máu lớn", bác sĩ Nam cho biết.

Ngoài kỹ thuật mổ, chăm sóc hồi phục sớm sau phẫu thuật cũng giúp người bệnh được chuẩn bị dinh dưỡng tốt trước mổ, kiểm soát đau hiệu quả, vận động sớm, ăn sớm, từ đó giảm biến chứng và sớm bước vào các liệu pháp điều trị tiếp theo nếu cần.

Sau phẫu thuật cắt dạ dày, người bệnh nên chia nhỏ thành 5-6 bữa ăn mỗi ngày, lựa chọn thực phẩm mềm, đa dạng, tăng rau xanh, trái cây, ưu tiên thịt trắng và hạn chế thịt đỏ. Nếu tuân thủ tốt hướng dẫn điều trị và dinh dưỡng, phần lớn người bệnh có thể phục hồi khoảng 80-90% chức năng tiêu hóa sau một đến hai năm.

Bác sĩ Hà Hải Nam khuyến cáo, điều quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả điều trị vẫn là phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Người dân không nên chủ quan với các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, đồng thời cần điều trị triệt để nhiễm HP, duy trì lối sống lành mạnh và nội soi định kỳ nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.