Giữa tháng 7 vừa qua, trong khi đang tuốt ngô thì không may bàn tay của chị Phùng Thị Xuân (39 tuổi, ở xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La) bị cuốn vào máy tuốt hạt. Sau khi sơ cứu ở cơ sở y tế địa phương, gia đình đưa chị xuống cấp cứu ở BV Đa khoa Xanh Pôn.

Sau khi khám, các bác sĩ ở khoa Phẫu thuật - Tạo hình thẩm mỹ, BV Đa khoa Xanh Pôn chẩn đoán chị bị mất hoàn toàn 2 xương bàn tay số 2 và 3, vùng da mu tay bị dập nát diện rộng, hệ thống gân duỗi tổn thương nghiêm trọng. Đây là dạng chấn thương phức tạp, nếu không được tái tạo kịp thời có nguy cơ mất chức năng cầm nắm và ảnh hưởng lâu dài đến khả năng lao động.

Theo TS.BS Nguyễn Vũ Hoàng, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật - Tạo hình thẩm mỹ, BV Đa khoa Xanh Pôn, đây là ca bệnh hiếm gặp cả về mức độ tổn thương lẫn phương án điều trị.

Dưới sự chỉ đạo của TS.BS Uông Thanh Tùng - Trưởng khoa Phẫu thuật - Tạo hình thẩm mỹ, các bác sĩ quyết định tái tạo lại 2 xương bàn tay bị mất của bệnh nhân bằng kỹ thuật vạt da xương mác vi phẫu (vạt da xương mác lấy ở vùng cẳng chân của bệnh nhân).

“Với những khuyết xương nhỏ, có thể sử dụng xương mào chậu để ghép. Tuy nhiên, trường hợp này bệnh nhân mất hoàn toàn hai xương bàn, tổng chiều dài đoạn xương cần tái tạo khoảng 16 cm, đồng thời cần một diện tích da đủ lớn để che phủ vùng tổn thương. Vì vậy, vạt da xương mác là lựa chọn phù hợp nhất, vừa cung cấp đủ chiều dài xương, vừa mang theo vạt da có mạch máu nuôi để tái tạo phần mềm” – TS.BS Nguyễn Vũ Hoàng cho biết.
Trong quá trình phẫu thuật, đoạn da xương mác được lấy từ cẳng chân, chia thành hai đoạn phù hợp với kích thước của hai xương bàn tay cần tái tạo. Phần da đi kèm vạt xương được sử dụng để che phủ vùng khuyết da mu tay, giúp bảo vệ gân và các cấu trúc bên dưới.

Yếu tố quan trọng để ca phẫu thuật thành công là ứng dụng kỹ thuật vi phẫu để nối các mạch máu có kích thước rất nhỏ.

Sau khi lấy vạt da xương mác, ê kíp phẫu thuật tiến hành bộc lộ động mạch quay tại bàn tay và nối động mạch, tĩnh mạch của vạt với hệ thống mạch nhận dưới kính hiển vi có độ phóng đại lớn. Việc tái lập tuần hoàn máu giúp nuôi sống toàn bộ phần xương và da được ghép, tạo điều kiện cho quá trình liền xương và phục hồi chức năng sau này.

Theo TS.BS Nguyễn Vũ Hoàng, thành công của phẫu thuật vi phẫu không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật nối mạch mà còn ở toàn bộ quá trình bóc tách vạt, kiểm soát chảy máu và phòng ngừa các biến chứng như tắc mạch hay chèn ép mạch sau mổ. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống của vạt ghép.

Chị Phùng Thị Xuân hồi phục sau điều trị.

Sau hơn một tuần phẫu thuật, vạt da ghép sống tốt, chị Phùng Thị Xuân đã giảm đau rõ rệt. Kết quả này khiến chị Xuân bất ngờ và vui mừng bởi trước đó, chị đã từng nghĩ rằng khó có thể giữ đc bàn tay được nữa.

“Tôi mừng lắm, xuống BV đa khoa Xanh Pôn được các bác sĩ phẫu thuật giờ giữ được bàn tay. Bây giờ đỡ đau và thấy hồi phục lại rồi, cử động được rồi. Còn chân tôi phẫu thuật lấy da thịt đưa lên bàn tay giờ cũng đỡ đau, bình thường rồi. Cảm ơn các bác sĩ nhiều chứ trước tưởng như là xong rồi” – chị Phùng Thị Xuân chia sẻ.

Với trường hợp chị Phùng Thị Xuân, mặc dù rất khó phục hồi hoàn toàn như trước chấn thương, song nếu tuân thủ liệu trình phục hồi chức năng, người bệnh có thể lấy lại phần lớn chức năng bàn tay và trở lại cuộc sống bình thường. Một số tổn thương gân sẽ tiếp tục được theo dõi để quyết định có cần can thiệp bổ sung hay không.

TS.BS Nguyễn Vũ Hoàng cho biết, từ lâu, vạt da xương mác đã được ứng dụng rộng rãi trong tái tạo các khuyết xương hàm, xương đùi, xương cánh tay hoặc xương chày. Tuy nhiên, việc sử dụng kỹ thuật này để tái tạo xương bàn tay rất ít gặp do đặc điểm tổn thương hiếm và yêu cầu kỹ thuật cao.

Vì vậy, ở trường hợp này, đây là phương án tối ưu vì không có vật liệu tự thân nào khác vừa đáp ứng đủ chiều dài xương, vừa cung cấp mô mềm che phủ có mạch máu nuôi. Đồng thời, việc lấy một phần da xương mác không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đi lại của người bệnh.

Thành công của ca phẫu thuật là sự phối hợp giữa kỹ thuật vi phẫu, tạo hình xương và che phủ phần mềm trong cùng một cuộc mổ.

Ca phẫu thuật tiếp tục khẳng định năng lực triển khai các kỹ thuật vi phẫu chuyên sâu trong điều trị chấn thương phức tạp tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, góp phần mở rộng cơ hội bảo tồn chi thể và phục hồi chức năng cho nhiều người bệnh mắc các tổn thương hiếm gặp.