Thông tin này được TS. Thái Văn Tài - Vụ trưởng vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT) thông tin tại hội thảo Giáo dục STEM – Định hướng đào tạo nhân lực từ trường phổ thông.
Hội thảo nằm trong khuôn khổ chương trình tổ chức Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026.
Dữ liệu đăng ký thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2020 - 2025 và dự báo cho năm 2026 cho thấy sự cách biệt rõ rệt khi các môn Lịch sử, Địa lý có tỷ lệ chọn trên 40%, trong khi Vật lý, Hóa học và đặc biệt là Sinh học có tỷ lệ thấp hơn đáng kể.
Trước thực trạng có khoảng 60-65% học sinh phổ thông lựa chọn tổ hợp khoa học xã hội, theo TS. Thái Văn Tài việc định hướng STEM ở nhân lực từ trường phổ thông là điều cần thiết.
Đại diện vụ Giáo dục phổ thông nhấn mạnh, việc phát triển giáo dục STEM trong các trường phổ thông có đầy đủ căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý, có nhiều cơ hội để giải quyết những khó khăn về triển khai STEM trong các nhà trường hiện nay.
Cung cấp thêm dữ liệu về nhu cầu nhân lực ngành STEM hiện nay, PGS.TS Chu Cẩm Thơ - Phó Giám đốc Đại học Phenikaa dẫn số liệu thống kê của TopDev, sự chênh lệch giữa năng lực sinh viên tốt nghiệp và nhu cầu doanh nghiệp khiến Việt Nam thiếu từ 150.000 đến 200.000 nhân sự công nghệ thông tin mỗi năm. Các lĩnh vực thiếu hụt lớn gồm AI, dữ liệu, kỹ thuật và công nghệ số.
Trong khi đó, số liệu của Bộ GD-ĐT cho thấy tỷ lệ người học lĩnh vực STEM tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 27-31%, thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực như Singapore (46%), Malaysia (50%)...
Ngoài ra, theo báo cáo của Viện Nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông, nguồn nhân lực AI của Việt Nam hiện chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu thị trường trong 5 năm tới.
Bàn về các giải pháp phát triển giáo dục STEM trong nhà trường, PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng, giáo dục STEM cần bắt đầu từ bậc phổ thông, trong đó mục tiêu giáo dục phải chuyển mạnh sang phát triển năng lực người học, hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.
Cần phát hiện sớm, khơi gợi hứng thú, trải nghiệm các mô hình, hình thành kĩ năng STEM. Giúp học sinh làm quen nghiên cứu khoa học thông qua các dự án.
Khi đó, các cơ sở giáo dục đại học với các chương trình, hệ sinh thái nhằm trở thành “đường băng” cho sự phát triển giáo dục STEM, hướng đến tạo ra giá trị xã hội trong tương lai.
Chia sẻ kinh nghiệm từ phòng học STEM được Tổng Bí thư Tô Lâm trao tặng, ông Lưu Văn Thông - Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy nhấn mạnh, nhà trường quyết tâm không để phòng STEM trở thành phòng trưng bày thiết bị, mà phải là không gian để học sinh được tham gia, vận hành và sáng tạo.
Trường THCS Cầu Giấy đã tổ chức cho học sinh học tập, thao tác với các thiết bị, làm các thí nghiệm đơn giản. Đồng thời, nhà trường đã đào tạo một nhóm học sinh nòng cốt để hỗ trợ giới thiệu phòng STEM cho các bạn khác. Bên cạnh việc trải nghiệm, nhà trường cũng tổ chức nhiều sân chơi khoa học cho học sinh.
Điều này giúp học sinh làm quen với thí nghiệm và sáng tạo ngay từ sớm sẽ đưa STEM trở thành động lực học tập tự nhiên thay vì chỉ là khẩu hiệu.
