Giảm gánh cho hộ nhỏ, điều chỉnh cho đúng thực tế
Thời gian gần đây, không ít ý kiến lo ngại rằng chính sách thuế mới sẽ làm hộ kinh doanh thêm áp lực. Tuy nhiên, nhìn tổng thể các sửa đổi về chính sách áp dụng từ năm 2026, có thể thấy hướng đi chủ đạo không phải là tăng thu, mà là điều chỉnh cách quản lý để phù hợp hơn với thực tiễn.
Nhiều năm qua, khu vực hộ kinh doanh chiếm số lượng rất lớn nhưng đóng góp ngân sách lại khá khiêm tốn. Nguyên nhân được các chuyên gia đánh giá chủ yếu không nằm ở ý thức chấp hành pháp luật, mà ở đặc thù quy mô nhỏ, phương thức quản lý giản đơn và cơ chế thuế khoán mang tính ước tính, thiếu chính xác.
Trong bối cảnh kinh tế thị trường và thương mại điện tử phát triển nhanh, thuế khoán dần bộc lộ hạn chế, không phản ánh đúng hiệu quả kinh doanh và thiếu công bằng giữa các hộ có mức lợi nhuận khác nhau. Vì thế, việc chấm dứt thuế khoán từ năm 2026 là bước chuyển cần thiết, phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại.
Nâng ngưỡng chịu thuế: Bảo vệ số đông hộ kinh doanh
Điểm thay đổi về mặt chính sách có tác động lớn nhất là quy định nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân lên 500 triệu đồng/năm. Theo thống kê của Cục Thuế - Bộ Tài chính, với ngưỡng này, khoảng 90% hộ kinh doanh sẽ không phải nộp thuế.
Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn hộ buôn bán nhỏ lẻ được giảm áp lực tài chính và thủ tục, có thêm dư địa để duy trì hoạt động trong bối cảnh chi phí đầu vào và sức mua còn nhiều biến động. Nhà nước chấp nhận giảm thu ngân sách để đổi lại sự ổn định cho lực lượng kinh doanh nhỏ - nhóm đóng vai trò quan trọng về việc làm và an sinh xã hội.
Đối với các hộ kinh doanh có quy mô lớn hơn, đáp ứng điều kiện sổ sách, việc chuyển sang tự khai, tự nộp theo thu nhập thực tế giúp phản ánh sát hiệu quả kinh doanh, thay cho cách tính mang tính cào bằng trước đây.
Đại diện cơ quan thuế cho biết nguyên tắc không hồi tố đã được khẳng định rõ: doanh thu kê khai theo quy định mới từ năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ truy thu nghĩa vụ thuế của các năm trước. Đây là yếu tố quan trọng giúp hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi, thay vì lo ngại rủi ro pháp lý.
Giảm thủ tục, khuyến khích hộ kinh doanh “lớn lên”
Cùng với cải cách thuế, việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ năm 2026 là bước đi tiếp tục cắt bỏ một thủ tục hành chính đã kéo dài nhiều năm.
Ở chiều dài hạn, chính sách thuế cũng mở đường cho hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Doanh nghiệp thành lập mới từ hộ kinh doanh được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm đầu, giúp giảm áp lực tài chính giai đoạn khởi đầu và tạo điều kiện mở rộng quy mô.
Các số liệu gần đây cho thấy, trái với lo ngại ban đầu, khu vực hộ kinh doanh không “kiệt quệ” vì chính sách mới. Nhiều hộ đã chủ động chuyển sang kê khai hoặc chuyển đổi thành doanh nghiệp, mức độ tuân thủ và minh bạch được cải thiện rõ rệt.
Điều này cho thấy, khi chính sách được thiết kế hợp lý và triển khai theo hướng đồng hành, hỗ trợ, hộ kinh doanh sẵn sàng thích nghi để phát triển lâu dài.
Rộng đường để kinh tế tư nhân phát triển bền vững
Có thể khẳng định, cải cách thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 không nhằm tận thu, mà hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.
Theo tinh thần Nghị quyết 68, chính sách thuế mới không nhằm tăng gánh nặng nghĩa vụ, mà tháo gỡ điểm nghẽn để kinh tế tư nhân phát triển. Giảm gánh nặng cho hộ nhỏ, mở lối minh bạch cho hộ lớn, thuế đang được đặt đúng vai trò là công cụ kiến tạo, nuôi dưỡng khu vực hộ kinh doanh phát triển bền vững./.
