Đình Lộ Phong - Nơi ghi dấu cách mạng

Đình Lộ Phong nằm ở khu 3, phường Hà Tu, tỉnh Quảng Ninh là một di tích có giá trị của đồng bào dân tộc Sán Dìu. Đình Lộ Phong thờ 12 vị Thành hoàng làng là các nhân thần, sơn thần bản thổ. Trong chuỗi công trình thờ tự cổ, đình Lộ Phong còn có 5 miếu thờ các vị thần trấn giữ ngũ phương, với đình Lộ Phong như "Ngũ Long Chầu Nguyệt". Đó là miếu Đông, miếu Tây, miếu Nam, miếu Bắc, miếu Giữa; kế đó là đền Đầu Mối (cùng thuộc phường Hà Tu).

Theo ghi chép, người Sán Dìu di cư từ phương Bắc đến khai phá đất hoang, lập làng, định cư ở vùng này từ lâu đời. Trải qua nhiều thế hệ tụ cư, khi đời sống vật chất và tinh thần phát triển, nhu cầu sinh hoạt cộng đồng và tín ngưỡng cũng lớn dần, từ đó đình Lộ Phong được dựng nên.

Đình Lộ Phong có hương ước quản lý, quy định khoa lễ trong năm, trầm tích khoảng 300 năm. Hiện đình còn lưu giữ hai sắc phong thần của triều Nguyễn, đó là sắc phong năm thứ 33 đời vua Tự Đức (1878) và sắc phong năm Đồng Khánh thứ II (1887). Có thể nói di tích và lễ hội Đình Lộ Phong là di tích và lễ hội duy nhất của đồng bào dân tộc Sán Dìu ở phường Hà Tu, tỉnh Quảng Ninh.

Đình Lộ Phong được xây dựng tại vị trí đắc địa trên một khu đất rộng rãi, cao ráo, bằng phẳng. Mặt Đình quay về hướng Đông Nam nhìn ra Vịnh Hạ Long. Trước đây Đình gồm ba gian hai trái tiền đường và hai gian hậu cung. Đình có kiến trúc theo kiểu chồng rường, theo lối tiền tấu hậu bảy con chồng đấu sen. Đình có quy mô tương đối lớn, chiều dài bái đường khoảng 30m, chiều rộng khoảng 15m.

Nay, đình trang trí theo lối truyền thống. Trên bờ nóc có hình Lưỡng Long Chầu Nhật. Bên trong đình có các mảng chạm khắc sinh động với đề tài Long, Ly, Quy, Phượng và hoa lá. Nét đặc sắc nhất của đình Lộ Phong nằm ở nội dung thờ tự. Tại gian giữa, 12 bát hương thờ 12 vị thần, thành hoàng của làng. Trong đình còn có các bức hoành phi câu đối, sơn son thếp vàng và các đồ thờ tự, tế khí tạo nên sự lộng lẫy và linh thiêng.

"Ngày xưa đình Lộ Phong là nhà tranh vách đất, rất thấp, ba gian hai chái. Rất tiếc, năm 1957 đình đã bị cháy. Năm 1980, nhân dân đã xây dựng tại đồi Bạch Đàn một ngôi đình nhỏ để tạm thời làm nơi thờ cúng các vị Thành hoàng làng. Năm 2003, đình tiếp tục được xây dựng lại như ngày nay - một ngôi đình có quy mô nhỏ, bài trí đơn giản", ông Lâm Thanh Phát - đại diện cho sáu dòng họ người Sán Dìu ở phường Hà Tu cho biết.

Theo ông Trần Quang Minh, Phó Trưởng phòng Văn hóa xã hội phường Hà Tu, kiến trúc và nội dung thờ cúng trong đình Lộ Phong thể hiện đậm đà bản sắc của người Sán Dìu. Đặc biệt là hệ thống bát hương thờ các vị thành hoàng làng không xếp theo thứ tự từ ngoài vào trong, từ thấp đến cao như các ngôi đình khác mà xếp thành hàng ngang.

"Vừa rồi sau khi thành lập mô hình chính quyền địa phương hai cấp thì chúng tôi cũng đã xúc tiến việc là cấp toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đình, lấy đấy làm cơ sở để tiếp tục thực hiện những công tác duy tu bảo dưỡng tôn tạo, làm sao để giá trị của đình xứng đáng với giá trị của một di tích cấp tỉnh", ông Trần Quang Minh chia sẻ.