“Không thể vì khó khăn mà chậm đổi mới hoặc trông chờ, ỷ lại. Điều quan trọng là phải nhận diện đúng những điểm nghẽn của địa phương; tiềm năng, lợi thế, định hướng phát triển; từ đó xác định rõ việc cần làm, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân. Ở một xã đặc biệt khó khăn nếu chỉ làm theo cách cũ, chỉ thực hiện những việc đã quen thuộc mà không chủ động tìm giải pháp mới thì nhiều khó khăn sẽ tiếp tục tồn tại, cơ hội phát triển của địa phương và của người dân có thể bị bỏ lỡ”. Những trải lòng của một Bí thư đảng uỷ xã đặc biệt khó khăn tại tỉnh Lào Cai khi về nhận nhiệm vụ sau sáp nhập và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn tạo sức lan toả mạnh mẽ về tinh thần đổi mới, dám dấn thân và dám chịu trách nhiệm.

Thực tế, trong quản trị quốc gia, có những quyết định chỉ cần làm đúng quy trình là đủ; nhưng cũng có những vấn đề nếu chỉ đi theo lối mòn, chờ đợi sự an toàn của những tiền lệ đã có, thì cơ hội phát triển có thể bị bỏ lỡ. Một "điểm nghẽn" thể chế kéo dài, một thủ tục hành chính gây phiền hà cho người dân, một nguồn lực bị lãng phí vì cách làm cũ hay một mô hình phát triển chưa từng có tiền lệ...tất cả đều đòi hỏi người cán bộ không chỉ biết thực thi, mà còn phải biết tìm tòi, đề xuất và dám chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Đặc biệt trong giai đoạn phát triển mới, đất nước đang hướng tới khát vọng tăng trưởng nhanh, bền vững, phấn đấu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao. Quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng, hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược được triển khai, vốn đầu tư công tăng mạnh. Bối cảnh đó càng đỏi hỏi đội ngũ cán bộ không những làm đúng, làm đủ mà còn phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, chủ động tháo gỡ điểm nghẽn để tạo động lực phát triển mới.

Bởi thế khi Quy định 220 của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung (cụ thể hoá Nghị quyết số 24 của Bộ chinh trị) chính là cam kết chính trị, pháp lý của Đảng. Đây được kỳ vọng là hành lang pháp lý mở rộng, bảo vệ vững chắc giúp cán bộ không bị rơi vào tình trạng "đơn độc dấn thân", cởi bỏ nỗi sợ rủi ro cá nhân để yên tâm cống hiến vì sự nghiệp chung, mang lại giá trị thực tiễn cho đất nước.

Điều đáng chú ý, tinh thần đổi mới ở đây không đặt trên nền tảng của sự khuyến khích chung chung, càng không phải sự cổ vũ cho với hành động tùy tiện, nóng vội hoặc lợi dụng đổi mới để làm sai. Quy định 220 đã đặt chuẩn mực "vì lợi ích chung" làm vị trí trung tâm và là thước đo cao nhất để đánh giá mọi sáng kiến.

Lợi ích chung đã được lượng hóa rõ ràng: đó là lợi ích quốc gia, dân tộc, cộng đồng, địa phương; là việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" kinh tế - xã hội, bảo vệ quốc phòng - an ninh. Việc xác lập rõ mục đích trong sáng này chính là gốc rễ để phân biệt giữa sự đột phá sáng tạo vì sự phát triển chung với hành vi vi phạm cố ý, lạm quyền vì động cơ vụ lợi hay "lợi ích nhóm".

Nhìn từ Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị và Quy định 220 của Ban Bí thư, tinh thần này không đơn thuần là sự tiếp nối của một chủ trương đã có mà là yêu cầu kết nối tôn vinh - bảo vệ - phục hồi thành một chỉnh thể thống nhất, một "thế kiềng ba chân". Ở đó, người có năng lực được trao cơ hội, người có cống hiến được ghi nhận và người dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung có hành lang pháp lý vững chắc để hành động.

Tất nhiên ba trụ cột này không thể thay thế cho nhau. Thiếu một chân, chiếc kiềng khó đứng vững. Rộng hơn, "thế kiềng ba chân" tôn vinh - bảo vệ - phục hồi còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của người đứng đầu và chất lượng vận hành của cả một hệ thống.

Người đứng đầu không thể chỉ giao việc rồi thụ động chờ kết quả để đánh giá. Khi giao một nhiệm vụ mới, cần làm rõ mục tiêu, thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn, sản phẩm đầu ra và giới hạn rủi ro có thể chấp nhận. Khi sáng kiến gặp vướng mắc, trách nhiệm của người quản lý là kịp thời tháo gỡ trong phạm vi thẩm quyền, không để cán bộ đơn độc xoay xở giữa những quy định chồng chéo và sự phối hợp thiếu đồng bộ.

Khi "thế kiềng ba chân" Tôn vinh - Bảo vệ - Phục hồi đứng vững, cán bộ có thêm cơ sở pháp lý để xoá bỏ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm, mạnh dạn nhận việc khó, tìm cách làm mới và chịu trách nhiệm đến cùng vì lợi ích chung.

Một cơ chế bảo vệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi người có năng lực, tâm huyết không bị bỏ mặc trước rủi ro chính đáng; đồng thời, kỷ luật và trách nhiệm công vụ vẫn được giữ vững. Đây cũng chính là thước đo quan trọng nhất để biến chủ trương thành hành động, biến tinh thần đổi mới thành những kết quả cụ thể trong đời sống xã hội.