Thu hồi hàng trăm tỷ đồng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan BHXH đã thu hồi gần 433 tỷ đồng tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN); yêu cầu đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung cho 60.710 lao động, với số tiền phải truy đóng hơn 222,2 tỷ đồng qua kiểm tra tại 7.151 đơn vị, gồm kiểm tra chuyên ngành tại 6.670 đơn vị và kiểm tra việc thực hiện hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại 481 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong 9 tháng đầu năm.

Trọng tâm kiểm tra là các đơn vị có nguy cơ vi phạm về đối tượng, mức đóng; đơn vị chậm đóng, trốn đóng; cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế có chi phí gia tăng bất thường.

Đối với nhóm đơn vị chậm đóng kéo dài, cơ quan bảo hiểm xã hội đã kiểm tra chuyên đề tại 1.399 đơn vị chậm đóng trên 6 tháng, thu hồi trên 114 tỷ đồng; đồng thời lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính đối với 249 đơn vị, với tổng số tiền phạt hơn 2 tỷ đồng.

Sau kiểm tra, việc theo dõi, đôn đốc khắc phục tiếp tục được thực hiện để thúc đẩy doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ đóng. Việc thu hồi tiền chậm đóng, yêu cầu đăng ký tham gia và đóng bổ sung hướng tới khắc phục thiếu sót về đối tượng, thời gian, mức đóng, làm cơ sở giải quyết chế độ đúng quy định. Với người lao động tại doanh nghiệp chậm đóng, cơ quan BHXH thực hiện xác nhận thời gian đã đóng, giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí cho trường hợp đủ điều kiện.

Cùng với đó, cơ quan BHXH chú trọng kiểm soát hồ sơ chi trả chế độ và thực hiện hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh BHYT. Qua đó, yêu cầu thu hồi 9,3 tỷ đồng đã chi trả chế độ BHXH không đúng quy định, liên quan đến 10.234 lượt người lao động; từ chối thanh toán và thu hồi về quỹ BHYT hơn 183,5 tỷ đồng do không đủ điều kiện thanh toán. Việc phát hiện, xử lý các khoản hưởng và thanh toán sai góp phần bảo vệ các quỹ bảo hiểm, bảo đảm nguồn lực phục vụ người tham gia, thụ hưởng chính sách.

Chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra

Trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan BHXH đã chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra, gồm 9 vụ việc gian lận BHYT; 3 vụ việc có cả hành vi gian lận BHXH và gian lận BHYT; 9 vụ việc liên quan đến hành vi trốn đóng BHXH.

Cùng với đó, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân các cấp đôn đốc, làm việc với hơn 13.700 đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng, thu hồi hàng trăm tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng (riêng tại hai địa bàn trọng điểm là TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hai ngành đã đôn đốc, làm việc với 11.535 đơn vị sử dụng lao động, thu hồi hơn 631 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng); đồng thời, đã có 09 vụ việc đơn vị chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động đã được Viện kiểm sát nhân dân các cấp tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Quảng Ninh khởi kiện; thời gian tới, cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ tiếp tục rà soát, phối hợp làm việc hoặc chuyển hồ sơ đề nghị Viện kiểm sát nhân dân các cấp khởi kiện các đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng.

Tuy nhiên đến nay, vẫn còn khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng có tổng số tiền chậm đóng khó thu hồi khoảng 5.100 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn ở địa chỉ đăng ký, ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết quyền lợi người lao động.

Để khắc phục tình trạng này, thời gian tới, cơ quan BHXH Việt Nam tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chậm đóng, trốn đóng; giao nhiệm vụ cụ thể cho từng địa phương và tăng cường kiểm tra đơn vị chậm đóng kéo dài. Kiểm tra trực tiếp và từ xa được gắn với theo dõi kết quả khắc phục, nhằm đôn đốc đơn vị thực hiện đầy đủ các yêu cầu, kết luận sau kiểm tra. Cơ quan BHXH đồng thời đẩy mạnh phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và chia sẻ thông tin liên ngành để phát hiện người thuộc diện tham gia chưa được đăng ký, xác định đúng mức đóng, củng cố hồ sơ xử lý vi phạm.

BHXH Việt Nam cũng tiếp tục kiến nghị hoàn thiện quy định, phối hợp xử phạt, chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm theo quy định và phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân trong khởi kiện bảo vệ quyền lợi người lao động./.