Bảng đối sánh giữa điểm học bạ THPT và điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD-ĐT công bố cho thấy, điểm học bạ ở tất cả các môn đều cao hơn so với điểm thi tốt nghiệp THPT, dù hệ số tương quan giữa hai loại điểm chỉ ở mức trung bình từ 0,29 - 0,68.
Nếu tính đểm học bạ trung bình lớp 12 và kết quả thi tốt nghiệp THPT, môn Ngữ văn - môn thi tự luận duy nhất có độ chênh thấp nhất là 1,12. Nếu tính kết quả học tập cả 3 năm THPT so với điểm thi thì mức chênh lệch này là- 0,83 điểm.
Kết quả học bạ trung bình lớp 12 và kết quả thi tốt nghiệp THPT, mức chênh lớn nhất ở môn Giáo dục Kinh tế và pháp luật, Địa lý và Tiếng Anh, lần lượt là 3,4 - 3,01 - 2,61.
Ngoài ra, môn Tin học chênh 2,56 điểm; môn Vật lý chênh 2,51 điểm.
Mức chênh lệch hai môn Giáo dục Kinh tế và pháp luật, Địa lý tăng mạnh một phần do đề thi tốt nghiệp THPT hai môn này năm 2026 được đánh giá khó hơn năm trước, điểm trung bình của thí sinh cũng giảm mạnh nhất so với năm 2025.
Kết quả đối sánh này cho thấy việc đánh giá thường xuyên ở các trường chưa đồng đều, có thể chịu ảnh hưởng bởi sự khác biệt trong cách kiểm tra, cách cho điểm giữa các cơ sở giáo dục, khiến điểm học bạ chưa phản ánh hoàn toàn năng lực học sinh khi bước vào một kỳ thi chung trên phạm vi toàn quốc.
Trong khi đó, đề thi tốt nghiệp có tính chuẩn hóa và khả năng phân hóa cao hơn, thể hiện qua độ lệch chuẩn lớn hơn và khoảng cách đáng kể so với học bạ.
Việc Bộ GD-ĐT công bố bảng đối sánh giữa điểm học bạ THPT và điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 không chỉ nhằm đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông mà còn là căn cứ để các cơ sở đào tạo triển khai công tác tuyển sinh, trong đó có sử dụng phương thức xét tuyển bằng học bạ.
Theo ghi nhận, năm 2026 có khoảng hơn 100 đại học sử dụng học bạ để xét tuyển đầu vào, chủ yếu là kết quả học tập ba năm THPT của ba môn theo tổ hợp, một số xét kết hợp.
Điểm mới của năm nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra quy định: Thí sinh phải có điểm trung bình 6 học kỳ của ít nhất 3 môn (phải có Toán hoặc Văn) với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm. Ngoài ra, thí sinh đạt tổng điểm thi tốt nghiệp 3 môn từ 15/30 trở lên (xét theo tổ hợp hoặc gồm điểm Toán, Văn và một môn khác).
Tuy nhiên, một số trường đưa ra yêu cầu cao hơn như Đại học Ngoại thương chỉ xét học bạ với hai nhóm: học sinh hệ chuyên; đạt giải ba học sinh giỏi cấp tỉnh trở lên. Cùng đó, thí sinh đạt tối thiểu 24 điểm thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp.
Một số trường như Học viện Ngoại giao, Dược Hà Nội... xét tuyển kết hợp học bạ với chứng chỉ quốc tế. Một số kết hợp học bạ với phỏng vấn như Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Ngân hàng TP HCM. Cũng có trường kết hợp học bạ với các thành tích khác như điểm thi đánh giá năng lực, giải học sinh giỏi...
Xét điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ là hai phương thức tuyển sinh đại học chủ đạo. Như năm 2025, tỷ lệ thí sinh vào đại học nhờ điểm thi tốt nghiệp THPT là 50,32% và bằng học bạ là 29,24%.
