Dù mới là học sinh lớp 11, nhưng Hà Anh (Hà Nội) đã trải qua một kỳ thi lấy chứng chỉ ngoại ngữ IELTS. Kết quả, nữ sinh này đã chinh phục được mức 7.0. Tuy nhiên, để tạo lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua tuyển sinh vào đại học trong năm tới, Hà Anh dự kiến tiếp tục ôn luyện, đầu tư để lớp 12 sẽ tham gia một đợt thi đánh giá nữa để chinh phục mức điểm 8.0.
"Hiện nhiều bạn đổ dồn đi học IELTS để xét tuyển đại học nên cạnh tranh ngày càng khó hơn. Vì vậy, điểm số chứng chỉ ngoại ngữ cao mới tạo được lợi thế rõ rệt", Hà Anh chia sẻ.
Sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOFEL… như một tấm vé đảm bảo cho thí sinh có thể trúng tuyển vào ngành học yêu thích. Vì vậy, ôn luyện, thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trở thành cuộc đua tranh ngày càng khốc liệt.
Tuấn Anh (Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) nói: "Nhiều trường đại học chỉ cần chứng chỉ ngoại ngữ 5.0 -6.0 được quy đổi 8-9 điểm, tương đương điểm thi THPT. Đây cũng là lý do em phải cày và học IELTS".
Trong cuộc đua chứng chỉ ngoại ngữa quốc tế, thí sinh ở khu vực thành phố, có điều kiện kinh tế là một lợi thế bởi chi phí để sở hữu một chứng chỉ ngoại ngữ IELTS, TOFEL... có thể sẽ phải mất cả trăm triệu đồng. Đây chính là rào cản đối với học sinh khu vực nông thôn, miền núi.
Hoàng Tùng (Phường Định Công, Hà Nội) cho biết, gia đình không đủ điều kiện kinh tế để cho luyện thi chứng chỉ IELTS nên chỉ có thể tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển đại học.
Nam sinh này cũng cho rằng, việc xét tuyển đại học hiện nay đang quá lạm dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và học sinh nên cân bằng việc học tiếng Anh ở trường.
"Một thành tích” thí sinh được “tính hai lần”
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, đề thi tốt nghiệp THPT môn Tiếng Anh được đánh giá khó, cả nước chỉ có 144 điểm 10 môn này nhưng nếu thí sinh có chứng chỉ quốc tế như IELTS 6.0 - 6.5 nhiều trường sẽ quy đổi 9-10 điểm.
Ngoài ra một số trường như Đại học Thương Mại còn cộng thêm điểm thưởng cho thí sinh có chứng chỉ IELTS từ 5.0. Trong trường hợp thí sinh đạt 7.0 trở lên được nhận thêm 3 điểm thưởng.
Còn ở Đại học Kinh tế Quốc dân, nếu đăng ký xét tuyển bằng IELTS (hoặc TOEFL iBT, TOEIC), mỗi thí sinh được cộng 0,75 điểm vào tổng điểm, bên cạnh việc quy đổi.
Thí sinh đăng ký xét tuyển vào Đại học Dược Hà Nội có chứng chỉ IELTS từ 5.5 được cộng 0,25-2 điểm khuyến khích vào tổng điểm xét tuyển (quy về thang điểm 30), áp dụng với mọi ngành.
Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương, Đại học Thương mại cũng cộng 0,5-3 điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ IELTS. Trong khi đó, Đại học Hà Nội cộng khuyến khích từ 1-4 điểm, tùy theo mức điểm IELTS; Đại học Luật TP.HCM cộng từ 1-3 điểm.
TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD-ĐT) cho rằng, chính sách quy đổi điểm và ưu tiên cộng điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế đang được triển khai tùy tiện, không có căn cứ khoa học và gây mất công bằng trong tuyển sinh.
Theo ông Vinh, năng lực ngoại ngữ rất quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nhưng cần coi đây là công cụ để học sinh, sinh viên học tập, nghiên cứu, giao tiếp chứ không phải là điểm số mang tính quyết định trong xét tuyển đại học.
"Thay vì cộng điểm ưu tiên thì tùy ngành học cụ thể đặt ngưỡng tối thiểu về trình độ ngoại ngữ cần phải có. Ngoài ra, nếu thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ khi trúng tuyển đại học, cơ sở đào tạo có thể xem xét để sinh viên đó được miễn một số tín chỉ, học phần về ngoại ngữ", TS. Hoàng Ngọc Vinh nêu quan điểm.
Ông Vinh cũng kiến nghị, quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT và phương án tuyển sinh của các cơ sở đào tạo cần có sự ổn định ít nhất trong vài năm. Tránh tình trạng năm nào cũng điều chỉnh khiến thí sinh bị rối loạn, mất phương hướng.
Trước những bất cập trong quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, năm 2026 dự kiến trường Đại học Giao thông vận tải dự kiến không quy đổi điểm IELTS thành điểm môn Tiếng Anh trong các tổ hợp có môn này mà chỉ cộng điểm thưởng. Mức điểm cộng sẽ được công bố sau.
PGS.TS Nguyễn Thị Hòa, Trưởng phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng, trường ĐH Giao thông vận tải cho biết: "Các thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS thường không đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh nữa. Vì vậy, việc thay thế chứng chỉ IELTS cho thí sinh có điểm thi môn tiếng Anh không đáp ứng được ý nghĩa;
Thứ hai, khi quy đổi điểm như vậy sẽ không phát huy được mặt mạnh của các thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS.
"Vì vậy, thay vì quy đổi điểm nhà trường sẽ cộng điểm thưởng dù thí sinh đó có dùng tổ hợp có môn tiếng Anh hay sử dụng phương thức nào để xét tuyển thì năng lực vượt trội về ngoại ngữ vẫn sẽ được ghi nhận", PGS.TS Nguyễn Thị Hòa cho biết.
Từ phía cơ sở giáo dục đại học, PGS.TS Nguyễn Thị Hòa cũng ủng hộ đề xuất của Bộ GD-ĐT trong việc giảm điểm cộng cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Điều này sẽ tạo sự công bằng hơn cho tất cả thí sinh.
"Điểm thưởng chỉ nên dừng lại ở khuyến khích chứ không phải là điểm số quá lớn để quá ảnh hưởng đến kết quả xét tuyển chênh lệch giữa các thí sinh. Bởi có thí sinh năng lực môn chuyên ngành tốt nhưng vì điều kiện gia đình khó khăn không có điều kiện thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế", bà Hòa nói./.
