Radio
Podcast
Multimedia
Văn hóa đọc không đơn thuần là hành vi đọc sách, mà còn là thái độ, thói quen, nhu cầu và khả năng tiếp nhận, chọn lọc tri thức từ việc đọc. Một xã hội có văn hóa đọc là xã hội đề cao tri thức, có nền tảng tư duy phản biện và khả năng sáng tạo bền vững. Tuy nhiên, sự bùng nổ của công nghệ số đã làm thay đổi đáng kể thói quen tiếp nhận thông tin của người dân hiện nay. Thay vì dành nhiều giờ đọc sách chuyên sâu, không ít người chuyển sang tiếp cận thông tin nhanh qua video ngắn, mạng xã hội hay các nền tảng giải trí trực tuyến.
Kỷ nguyên số đang đặt văn hóa đọc trước những thách thức chưa từng có, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội lớn để văn hóa đọc đổi thay, thích ứng và lan tỏa mạnh mẽ hơn trong cộng đồng. Nhà văn Nguyễn Quang Hưng, Phó ban Nhà văn trẻ, hội Nhà văn Việt Nam, Phó trưởng Ban Chuyên đề, Báo Nhân dân cho rằng, đây là một xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Vấn đề là cần có sự trang bị, bồi dưỡng cho người đọc cũng như cho hệ thống xuất bản, các tác giả và trên cơ sở đó để xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số.
Có thể nói văn hóa đọc đang được chuyển mình theo một diện mạo mới. Hiện nay, những video giới thiệu sách trên TikTok, Facebook, YouTube hay các cộng đồng review sách trực tuyến đã góp phần lan tỏa văn hóa đọc theo cách mới mẻ hơn. Không khó để bắt gặp những trào lưu như “Mỗi ngày một cuốn sách”, “Review sách hay”, “Sách chữa lành”… được đông đảo bạn trẻ hưởng ứng. Điều này cho thấy công nghệ không hoàn toàn làm mai một văn hóa đọc, mà ngược lại còn mở ra nhiều cơ hội để sách đến gần hơn với giới trẻ. Theo nhà văn Nguyễn Quang Hưng câu chuyện không phải là đọc nhiều, đọc ít, đọc bằng những phương tiện như thế nào mà quan trọng nhất là ở giá trị tri thức mà người đọc tiếp nhận được.
Dù là đọc sách truyền thống hay đọc sách online, sách nói, sách điện tử…, quan trọng nhất là sự nhìn nhận khách quan và tìm cách phát huy những giá trị tích cực từ thói quen đọc mới, đồng thời hướng dẫn người dân đến với những tác phẩm có chiều sâu và giá trị lâu bền. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nuôi dưỡng tri thức và khơi gợi cảm hứng học hỏi, sáng tạo. Để làm được điều này rõ ràng cần những cách tiếp cận mới linh hoạt hơn trong bối cảnh hiện nay.
Nhà văn Nguyễn Quang Hưng cho rằng để văn hóa đọc thích ứng chứ không phải bị mai một thì các môi trường đọc sách như là thư viện, trường học và gia đình cần có sự thay đổi để tạo hứng thú đọc cho người đọc. Quan trọng nhất là rèn thói quen đọc mới cho người dân và hướng đến việc đọc có chọn lọc, đọc sâu và hình thành thói quen đọc bền vững.
Trong kỷ nguyên số, khi nhịp sống ngày càng nhanh và sự cạnh tranh của các loại hình giải trí ngày càng mạnh mẽ, việc duy trì và phát triển văn hóa đọc không thể chỉ trông chờ vào những phương thức truyền thống. Muốn văn hóa đọc thực sự lan tỏa, cần một tư duy mới, nơi việc đọc trở thành nhu cầu tự thân, gần gũi với đời sống của mỗi người. Đặc biệt, khi việc đọc được đặt trong mối liên hệ với công nghệ, cộng đồng và nhu cầu phát triển con người hiện đại thì nó không chỉ được giữ gìn mà còn lan tỏa mạnh mẽ hơn, trở thành nền tảng xây dựng một xã hội học tập và sáng tạo.
