Mở rộng BHXH cho tài xế công nghệ, shipper tham gia từ năm 2028

Mở rộng bảo hiểm xã hội cho lao động nền tảng số: Cần lộ trình phù hợp

Góp ý về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa ủng hộ chủ trương tăng diện bao phủ, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số. Đây là nhóm lao động ngày càng đông nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế.

Tuy nhiên, theo đại biểu, cần phân biệt rõ mục tiêu mở rộng đối tượng với phương thức tổ chức thực hiện.

Nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng trong khi chưa xác định rõ chủ thể có nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động thì chính sách có thể phát sinh tranh chấp, đồng thời tạo thêm gánh nặng cho những người có thu nhập thấp, không ổn định.

Thực tế, với những người làm việc theo chuyến, theo đơn hàng hoặc đồng thời trên nhiều nền tảng, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên không đơn giản.

Nếu chi phí tham gia tăng lên trong khi lợi ích lâu dài chưa được nhìn nhận rõ ràng, người lao động có thể tìm cách né tránh chính sách.

Đại biểu đề nghị đánh giá tác động cụ thể đối với từng nhóm lao động, xác định rõ đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên; đồng thời nghiên cứu lộ trình triển khai từ năm 2028.

Đối với lao động nền tảng số, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số trước khi triển khai đồng bộ.

Cùng với mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc, việc phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện cũng cần được quan tâm, nhất là đối với người lao động tự do, những người không có hợp đồng lao động ổn định.

Không để người lao động chịu thiệt khi doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm xã hội

Một vấn đề có tác động trực tiếp đến quyền lợi của người lao động được đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đặc biệt quan tâm là tình trạng doanh nghiệp khấu trừ tiền lương nhưng không nộp hoặc chậm nộp bảo hiểm xã hội.

Theo đại biểu, dự thảo luật đã bổ sung trách nhiệm nộp hồ sơ đúng thời hạn, bồi thường thiệt hại khi chậm nộp hồ sơ gây ảnh hưởng đến người thụ hưởng và xác định rõ hơn thời điểm phát sinh hành vi vi phạm trong đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, vẫn còn khoảng trống trong bảo vệ người lao động đã thực tế làm việc, bị khấu trừ tiền lương nhưng doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ đóng.

Hệ quả là người lao động có thể bị gián đoạn quá trình tham gia, không đủ điều kiện giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp hoặc phải chờ đợi khi đến tuổi nghỉ hưu.

Trong khi đó, họ không phải là người gây ra vi phạm nhưng lại phải gánh chịu những thiệt thòi từ hành vi của người sử dụng lao động.

Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế ghi nhận, bảo vệ quyền lợi đối với thời gian người lao động thực tế làm việc, thuộc diện tham gia và đã bị khấu trừ tiền lương đóng bảo hiểm xã hội.

Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc truy đóng, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại. Theo đại biểu, không thể để người lao động phải chờ doanh nghiệp khắc phục vi phạm mới được bảo đảm quyền lợi chính đáng.

Cần bảo đảm mức lương hưu tối thiểu cho cả người đã nghỉ hưu

Liên quan đến chính sách hưu trí, đại biểu Phạm Hùng Thắng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng quy định về mức lương hưu hằng tháng thấp nhất bằng mức tham chiếu đối với một số nhóm người có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, tham gia trước ngày 1/7/2025.

Theo đại biểu, dự thảo chưa xác định rõ mức sàn lương hưu này có được áp dụng đối với những người đã nghỉ hưu và đang hưởng lương hưu trước thời điểm luật sửa đổi có hiệu lực hay không.

Nếu chỉ áp dụng với người bắt đầu hưởng lương hưu sau thời điểm đó, những người cùng nhóm đối tượng, có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tương đương nhưng nghỉ hưu ở các thời điểm khác nhau có thể được hưởng mức lương hưu khác nhau.

Để bảo đảm công bằng, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp theo hướng: Người đã nghỉ hưu trước ngày luật có hiệu lực, nếu thuộc đúng nhóm đối tượng và có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, cũng được điều chỉnh để hưởng mức lương hưu không thấp hơn mức tham chiếu.

Việc điều chỉnh được thực hiện từ ngày luật có hiệu lực, căn cứ mức tham chiếu tại thời điểm đó, không tính lại thời gian và mức chênh lệch trước ngày luật có hiệu lực.

Đồng thời, cần đánh giá tác động đến khả năng cân đối quỹ và giao Chính phủ quy định trình tự điều chỉnh, chi trả./.