Chính quyền thành phố Hà Nội đang lấy ý kiến về việc thí điểm cho thuê vỉa hè tại một số tuyến phố. Mục đích là để phát triển kinh tế đêm, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy du lịch, dịch vụ đô thị. Người dân và chuyên gia có những góc nhìn khác nhau về đề xuất này. Nghe nội dung bài viết dưới đây.

Việc thí điểm do Sở Xây dựng thành phố Hà Nội đề xuất, gồm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1, triển khai tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam. Giai đoạn 2 mở rộng tới các phường nằm trong khu vực Vành đai 1. Giai đoạn 3 triển khai tại một số tuyến phố thuộc khu vực Vành đai 3.

Các tiêu chí về tuyến phố thí điểm phải có vỉa hè rộng tối thiểu 3m tính theo một bên; sau khi bố trí lối đi bộ tối thiểu 1,5m vẫn còn diện tích để khai thác. Đồng thời, tuyến phố không nằm trong khu bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, không có điểm ùn tắc giao thông hoặc “điểm đen” tai nạn giao thông.

Mức phí cho thuê với mỗi mét vuông dao động từ 20.000 - 45.000 đồng/tháng. Thời gian thí điểm kéo dài 5 năm. Mỗi tuyến phố được thí điểm tối đa 2 năm và có thể gia hạn thêm 2 lần.

Vỉa hè của tại khu vực đô thị nói chung và Hà Nội nói riêng chưa bao giờ đơn thuần chỉ là phần đường dành riêng cho người đi bộ. Còn công tác quản lý vỉa hè là bài toán nan giải nhiều năm nay.

Từ thực tế này, đề xuất thí điểm cho thuê vỉa hè của Hà Nội nhận được sự quan tâm của dư luận với những ý kiến đa chiều.

Nếu đề xuất được thông qua, những đoạn vỉa hè của Hà Nội đáp ứng các tiêu chí như quy định sẽ được cho thuê.

Ông Nguyễn Văn Minh, ở phường Hoàn Kiếm cho rằng từ lâu, vỉa hẻ của thủ đô trở thành “điểm nóng” của những cuộc giằng co lợi ích. Từ người bán trà đá, gánh hàng rong đến những cửa hàng kinh doanh các mặt hàng xa xỉ đều tận dụng không gian vỉa hè để bán hàng, để xe đạp, xe máy... Điều này khiến vỉa hè như “hệ sinh thái”, vừa tạo việc làm, thu nhập cho người yếu thế vừa mang đến sự tiện lợi cho người dân.

Tuy nhiên, hành lang pháp lý trong việc quản lý chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ nên nơi này thường xuyên rơi vào cảnh “giành giật” giữa lực lượng chức năng và các cá nhân liên quan.

Theo ông Minh, nếu Hà Nội xây dựng các quy định chi tiết, kèm theo các tiêu chí cụ thể về những nơi cho thuê thì vỉa hè sẽ không chỉ phục vụ giao thông mà còn tạo ra giá trị về kinh tế.

“Một số vị trí vỉa hè đẹp, đáp ứng các tiêu chí mà cho thuê được sẽ đem lại lợi ích cho thành phố”, ông Minh nêu quan điểm.

Ông Hoàng Quốc Hoàn, ở phường Cửa Nam cho rằng vỉa hè của một số tuyến phố nếu được khai thác hợp lý sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế, trở thành không gian văn hóa, ẩm thực, thu hút du khách.

Tuy nhiên theo ông, đây là bài toán khó, chưa có lời giải. Minh chứng là đã có nhiều quy định về việc quản lý vỉa hè, lòng đường. Chính quyền cơ sở nhiều lần ra quân “đòi lại” vỉa hè cho người đi bộ. Song đến nay, vỉa hè của nhiều con đường, tuyến phố vẫn không đúng với chức năng, tên gọi của nó.

Ông Hoàn lo ngại nếu cho thuê vỉa hè, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường có thể còn diễn ra phức tạp hơn.

“Tôi thấy hiện nay nhiều người chưa mất tiền thuê mà họ còn bành trướng. Khi họ phải thuê, phải trả tiền, tôi e rằng họ sẽ bày bàn ghế nhiều hơn ra ngoài phạm vi thuê”, ông Hoàn lo ngại.

Quản lý vỉa hè là vấn đề được đặt ra từ lâu với nhiều phương án, giải pháp đã được ban hành, áp dụng. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên Hà Nội tính đến việc cho thuê. Theo Tiến sỹ Khương Kim Tạo, đề xuất này đánh dấu sự chuyển biến mang tính đột phá về tư duy lãnh đạo. Song để “hiện thực hóa” mục tiêu đặt ra, từ việc ban hành quy định cho đến khâu thực thi phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, thực hiện một cách bài bản, quyết liệt và đồng bộ.

“Tôi cho rằng cần ưu tiên lòng đường, vỉa hè cho giao thông. Ngoài ra, nơi nào đáp ứng các tiêu chí về cho thuê, Hà Nội muốn thực thực hiện thì phải triển khai một cách đồng bộ, thống nhất, tránh tình trạng mỗi phường làm một kiểu”, Tiến sỹ Khương Kim Tạo chia sẻ.

Từng làm công tác quản lý, rồi nghiên cứu về văn hóa của Hà Nội, Tiến sỹ Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc Hội nắm rõ các vấn đề liên quan đến vỉa hè. Ông cho rằng vỉa hè của Hà Nội đã trở thành nét văn hóa đặc trưng, được ví là “nền kinh tế mặt tiền”.

Theo ông, phương án cho thuê như đề xuất của Sở Xây dựng Hà Nội là phù hợp, vừa giữ được nét “văn hóa vỉa hè” vừa xử lý triệt để tình trạng lấn chiếm hiện nay. Tuy nhiên, để chính sách nhận được sự đồng thuận của người dân và đi vào cuộc sống, Hà Nội cần thực hiện công khai, minh bạch và đồng bộ.

“Nếu triển khai việc cho thuê như đề xuất, Hà Nội cần công khai, minh bạch về về những chỗ vỉa hè được cho thuê, giá thuê. Số phí thu được sử dụng vào việc gì….”, Tiến sỹ Nguyễn Viết Chức nêu quan điểm.

Đề xuất thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố, hay nói cách khác là cho thuê vỉa hè, đánh dấu sự thay đổi trong tư duy quản lý. Nhiều đô thị tiên tiến trên thế giới cũng đang áp dụng phương thức quản trị này. Bản chất là thừa nhận và đưa các hoạt động kinh tế phi chính thức vào khuôn khổ pháp luật. Tin rằng nếu quy định được xây dựng chặt chẽ, triển khai quyết liệt và công khai, minh bạch, vỉa hè sẽ đem lại nhiều lợi ích cho Hà Nội.